أبو ريحان البيروني ( مترجم : باقر مظفرزاده )

27

الصيدنة في الطب ( داروشناسى در پزشكى ) ( فارسى )

( 125 الف ، 126 الف ، 127 الف ، 130 الف و 133 الف ) از نو به‌تدريج به خط ريز تبديل مىشود . اگر پيش از اين در حاشيه‌ها ظاهرا در هر صفحه افزوده‌اى ديده مىشد ، اما در حاشيهء صفحه‌هاى 124 ب - 133 الف از آنها خبرى نيست . نقص عمدهء دست‌نويس الف ، پنج افتادگى « 52 » بزرگ در آن است . مقابلهء متن الف با متن ترجمهء فارسى صيدنه اجازه مىدهد تا جا و اندازه هر افتادگى را معيّن كنيم . نخستين افتادگى از وسط عنوان شمارهء 130 يعنى پس از 34 ب شروع مىشود و به عنوان شمارهء 160 ختم مىشود ، يعنى با صفحه‌هاى 30 ب - 36 ب « 53 » متن ترجمهء فارسى مطابقت دارد . دومين افتادگى - از شمارهء 229 تا شمارهء 270 ، در نسخهء الف پس از صفحهء 44 ب و در نسخهء فارسى صفحه‌هاى 47 ب - 54 ب « 54 » ؛ سومين افتادگى - از شمارهء 441 تا شمارهء 480 ، در نسخهء الف پس از صفحهء 62 ب و در نسخهء فارسى صفحه‌هاى 76 الف - 83 ب « 55 » ؛ چهارمين افتادگى - از شمارهء 582 تا شمارهء 632 ، در نسخهء الف پس از صفحه 80 ب و در نسخهء فارسى صفحه‌هاى 101 ب - 109 الف « 56 » ؛ پنجمين افتادگى - از شمارهء 849 تا شمارهء 887 در نسخهء الف پس از صفحهء 106 ب و در نسخهء فارسى صفحه‌هاى 135 الف - 142 ب « 57 » . تعداد كل عنوان‌ها 1116 است كه 916 « 58 » تا يعنى حدود 82 درصد آنها در نسخهء اصلى عربى محفوظ مانده است . از اينجا مىتوان تعداد ورق‌هاى اوليهء دست‌نويس الف را تخمين زد : تعداد آنها 82 / 100 * 133 - 2 / 162 يعنى در حدود 163 ورق و به عبارت ( 52 ) . نه چهار افتادگى ، آن‌گونه كه مه‌يرهوف مىپنداشت . Vorwort ، ص 13 . ( 53 ) . نك . همين‌جا ، شمارهء 130 ، يادداشت 2 ، و شمارهء 160 ، يادداشت 2 . ( 54 ) . نك . همين‌جا ، شمارهء 229 ، يادداشت 3 ، و شمارهء 270 ، يادداشت 3 . Picture ، ص V : 47 ب - 54 الف . ( 55 ) . نك . همين‌جا ، شمارهء 441 ، يادداشت 2 ، و شمارهء 480 ، يادداشت 26 . Picture ، ص VI : 77 - 84 . ( 56 ) . نك . همين‌جا ، شمارهء 582 ، يادداشت 3 ، و شمارهء 632 ، يادداشت 11 . Picture ، ص VI : 102 الف - 109 . ( 57 ) . نك . همين‌جا ، شمارهء 849 ، يادداشت 22 ، و شمارهء 887 ، يادداشت 13 . PIcture ، ص VI : 135 الف - 143 الف . ( 58 ) . مه‌يرهوف آنها را روىهم‌رفته 720 شمرده و مىپنداشت كه در ابتدا حدود 850 بود . Vorwort ، ص 14 ؛ Etudes ، ص 147 ؛ XXII , DI , Krause ، ص 266 : به ترتيب 720 و 800 .